ĐẠI KHÍ VÃN THÀNH
Hình mẫu phát triển dạng đại khí vãn thành
Trong suốt 10 năm qua đại bộ phận các doanh nghiệp Hàn Quốc và người Hàn Quốc khi thấy được sự phát triển bùng nổ của Trung Quốc đều cho rằng đây là mô hình lý tưởng của thị trường quốc tế. Tuy nhiên ngày càng có nhiều người dựa vào ảo tưởng màu hồng của Post China – thị trường Việt Nam để tìm đến đầu tư. Mỗi lần như vậy tác giả luôn hỏi và xác nhận lại với họ rằng “không phải ngay lập tức bây giờ mà sẽ phải mất vài năm bị thua lỗ thì anh có thể nhẫn nhịn chấp nhận được không?” Đáng tiếc rằng đại đa số mọi người đều hy vọng rằng giống như ở Trung Quốc sẽ “ăn ngay” một cú lớn, thu lợi nhuận chỉ sau khoảng tối thiểu là 3 năm.
Đặc biệt là những người đã thu được kết quả khá tốt ở Trung Quốc đều cho rằng “Tôi đã từng làm được ở Trung Quốc rồi”, hay nhiều người nói một cách rất khó chịu rằng “Anh coi thường thành quả tôi đạt được ở Trung Quốc hay sao?” Trong suốt 10 năm qua, tôi đã nói rất nhiều lần rằng thị trường Việt Nam khác biệt với thị trường Trung Quốc nên việc mong chờ đạt được mục tiêu một mạch là điều không thể nhưng họ đều không màng và đại đa số họ đều cay đắng rút khỏi đây chỉ sau chưa tới 2 năm.
Tuy nhiên nếu tìm lại những kí ức về thị trường Trung Quốc thì đã có nhiều tiêu đề của các bài báo trong nước vào những năm đầu 2000 như “Thị trường Trung Quốc không được như mong muốn”, “Thị trường Trung Quốc dễ dãi – tâm bệnh của những doanh nghiệp Hàn Quốc vội vàng”. Thị trường đẻ trứng vàng trong suốt 10 năm qua là Trung Quốc ban đầu cũng chậm phát triển sau đó họ xây dựng cơ sở hạ tầng bên trong và dần dần hình thành tầng lớp trung lưu có khả năng tiêu dùng và phát triển mạnh như hiện nay. Việt Nam cũng đang trải qua quá trình đó và hiện cũng sắp vươn lên trở thành thị trường tiêu điểm của thế giới. Chỉ có điều, phương pháp phát triển kinh tế của họ là dạng đại khí vãn thành (đừng vội nản lòng khi thành tựu chưa tới)
VIỆT NAM CÓ SỰ KHÁC BIỆT HOÀN TOÀN NAM BẮC
Muốn đầu tư vào Việt Nam thì phải triển khai ở hai nơi là Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh. Thế nhưng so với khoảng cách hai thành phố của một đất nước là “Hà Nội – thành phố Hồ Chí Minh” thì khoảng cách đến thủ đô nước khác là “Thành phố Hồ Chí Minh – Bang Kok” lại gần hơn rất nhiều. Với nhà đầu tư nước ngoài thì khoảng cách xa đó cũng đồng nghĩa với rủi ro đầu tư rất cao.
Khi đầu tư vào Việt Nam với dân số khoảng 100 triệu người và trẻ thì đây là thị trường có mê lực lớn nhưng phải gây dựng pháp nhân ở cả hai nơi là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh hoặc phải phân chia thành hai thị trường với mỗi 50 triệu dân ở thị trường miền bắc và miền nam. Nếu đồng thời gây dựng pháp nhân ở cả Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh thì hiệu quả sẽ không đạt được so với sự đầu tư. Bởi văn hóa đại lục miền bắc với văn hóa biển miền nam là hai thị trường hoàn toàn khác nhau.
Miền bắc Việt Nam khác với miền nam có 4 mùa bao gồm mùa đông, nhiều núi và một năm thu hoạch 2 vụ lúa. Miền bắc đời đời có lãnh thổ dính liền với Trung Quốc, luôn bị dòm ngó xâm lược, 1 năm có tới khoảng 8 lần bão hay thiên tai tìm tới. Do đó để đề phòng những tình huống không hay, người miền bắc luôn có thói quen sống tiết kiệm. Đồng thời miền bắc đã thực hiện thể chế xã hội chủ nghĩa từ sau kháng chiến chống Pháp nên so với miền nam được đánh giá là đa phần mang tính bảo thủ và chính trực hơn.
Ngược lại miền nam chỉ có hai mùa là mùa khô và mùa mưa, không có bão và một năm thu hoạch 3 vụ lúa, có nơi thu hoạch đến 4 vụ lúa một năm. Trên toàn lãnh thổ phong phú trái cây và đồ ăn. Đặc biệt là lưu vực đồng bằng sông Cửu Long có tới một nửa là nước một nửa là cá thì cũng không phải là nói quá bởi sự phong phú của nguồn thủy sản ở đây. Do ở gần biển nên ở đây được du nhập nhiều sản vật nước ngoài, du nhập tính lạc quan – đặc tính của Đông Nam Á và hoạt động có phần chậm chạp. Sống trong môi trường không lo cái lạnh mùa đông, không lo thiếu lương thực, không lo có thiên tai nên lạc quan là điều đương nhiên. Thêm vào đó, sau kháng chiến chống Pháp, với sự thâm nhập của quân đội Mỹ nên miền nam thân thuộc với thể chế kinh tế thị trường tự do. Sau kháng chiến chống Mỹ thành công năm 1975 thì đến năm 1986 với chính sách “Đổi mới” thì sau11 năm miền nam mới theo thể chế kinh tế xã hội chủ nghĩa nên những người miền nam có nhu cầu tiêu dung mạnh mẽ và nhạy cảm với xu thế hơn miền bắc.
Giống như đã nói phía trên, người Hà Nội và người Thành phố Hồ Chí Minh mang khí chất khác nhau nên khuynh hướng tiêu dùng cũng khác nhau khiến ngay cả người Thành phố Hồ Chí Minh khi ra Hà Nội kinh doanh cũng nói rằng rất khó khăn. Do đất nước Việt Nam kéo dài nên văn hóa của miền bắc và miền nam chắc chắn rất khác biệt. Có thể nói đây là thị trường hấp dẫn với dân số 100 triệu người nhưng bị thu hẹp lại một nửa. Tuy nhiên văn hóa đa dạng hai miền nam bắc lại có các thành phố lớn tạo thế phát triển cân bằng nên đối với người dân Việt Nam đây là điều rất tốt. Do sự đầu tư nước ngoài chỉ tập trung một nơi tạo nên sự phát triển vội vàng, sự phân chia giàu nghèo sâu sắc và không có tầng lớp trung lưu như Philippin thì thật bất hạnh. Bang Kok là thành phố đứng đầu về tiêu dùng của Đông Nam Á nhưng ngoài Bang Kok ra thì Thái Lan không có thành phố hoàn hảo nào khác, tạo nên sự phát triển mất cân bằng. Việt Nam nếu như chỉ đầu tư vào 1 thành phố Hà Nội hay thành phố Hồ Chí Minh thì sẽ giống như Thái Lan có được thị trường khá trưởng thành nhưng cũng sẽ không có khả năng phát triển thêm nữa.
VIỆT NAM CÓ HAI THÀNH PHỐ LỚN VÀ 3 THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG
Việt Nam có thủ phủ kinh tế là thành phố Hồ Chí Minh với 13 triệu dân và thủ đô Hà Nội với 8,5 triệu dân. Ngoài ra còn có 3 thành phố trực thuộc trung ương lớn là Hải Phòng với 2 triệu dân, miền trung có Đà Nẵng với 1,3 triệu dân và miền nam có Cần Thơ với 1,5 triệu dân.
Tác giả thấy rằng chính phủ Việt Nam khác với các nước Đông Nam Á khác ở sự thông minh và vận hành nhà nước tốt chính là bởi sự phát triển cân bằng lãnh thổ đất nước như vậy. Cuối năm 2000, chính phủ Việt Nam đã ra luật hạn chế đầu tư nước ngoài ở miền nam và kêu gọi đầu tư ra miền bắc tạo nên sự phát triển mạnh mẽ ở miền bắc. Tiêu biểu chính là việc thu hút công xưởng sản xuất điện thoại thông minh của công ty điện tử Sam Sung tới Bắc Ninh – thành phố cách Hà Nội khoảng 1 tiếng đi xe. Việc công ty điện tử Sam Sung vào khiến cho Sam Sung Electric, Sam Sung SDI vân vân các công ty con và các vender (công ty hợp lực) cũng theo chân tiến vào tạo nên việc làm cho hơn 300.000 lao động, hình thành một khối doanh nghiệp to lớn tại đây. Tập đoàn Sam Sung giúp cho tổng sản phẩm quốc nội GDP của Việt Nam tăng thêm 20%, điều này khiến sự phát triển của Hà Nội tăng lên như thế nào chúng ta có thể tưởng tượng được.
Đối thủ cạnh tranh lâu năm của Sam Sung là LG cũng đã cải tổ khu công nghiệp của tập đoàn LG tại Hải Phòng – miền bắc Việt Nam. Cuối những năm 1990, sự đầu tư quá sớm của tập đoàn vào Việt Nam đã gặp phải sự thất bại. Tuy nhiên với sự tác động nhận được do sự đại nhảy vọt của điện tử Sam Sung khiến công ty điện tử LG, hóa chất LG, LG Display vân vân, các công ty thuộc tập đoàn LG và các doanh nghiệp hợp lực đã thành lập khu công nghiệp giữa Hà Nội và Hải Phòng và để cho sự xuất khẩu được thuận lợi đã hỗ trợ xây dựng đường xá, tạo nên sự phát triển cho miền bắc Việt Nam. Thêm vào đó với sự bùng phát của cuộc chiến thương mại Trung Mỹ, nhiều doanh nghiệp đã thoát khỏi Trung Quốc và đổ xô tìm đến Việt Nam. Các doanh nghiệp Trung Quốc để tránh cuộc chiến thuế quan với Mỹ cũng chuyển đến miền bắc Việt Nam.
Ở miền trung Việt Nam, thành phố tiêu biểu là Đà Nẵng đã sớm được chỉ định là thành phố thông minh với sự phát triển thương nghiệp và nghỉ dưỡng. Cùng với thời điểm tuyệt diệu ấy, người du lịch Hàn Quốc đã tìm đến và phát triển ngành du lịch Đà Nẵng. Dĩ nhiên không chỉ có du khách Hàn Quốc mà nhiều nguồn vốn từ Trung Quốc đã đầu tư vào Đà Nẵng và nhiều du khách Trung Quốc cũng tìm đến đây tạo nên sự phát triển vượt bậc cho thành phố.
Trong 5 thành phố lớn, thành phố cuối cùng là Cần Thơ là vựa lúa và nơi xuất khẩu nông thủy sản của cả nước nhưng vẫn chưa có sự phát triển thuận lợi. Tuy nhiên Cần Thơ đã nhận được đề nghị đầu tư đường tàu cao tốc nối liền Cần Thơ và thành phố Hồ Chí Minh của doanh nghiệp Canada và cũng nhận được nhiều thỏa thuận liên quan đến sản phẩm nông thủy sản của các doanh nghiệp Hàn Quốc. Điều này cho thấy chính phủ Việt Nam khác với chính phủ các nước Đông Nam Á khác ở điểm không chỉ tập trung thu hút đầu tư nước ngoài vào một nơi đặc thù mà chia đều sự đầu tư ra cả nước. Chính việc chia đều sự đầu tư nước ngoài và nguồn vốn quốc gia tạo nên sự phát triển từ từ cho đất nước.
Tuy nhiên sự thông minh của chính phủ Việt Nam là dù mất nhiều thời gian để phát triển nhưng không tập trung về 1 nơi mà lựa chọn sự phát triển từng chút từng chút một. Vì sự phục hưng của Việt Nam mà chính phủ duy trì nền tảng cơ sở một cách không dao động. Điều này chính là lý do tác giả trong 10 năm qua cho rằng thị trường Việt Nam còn cần thời gian để phát triển. Và cho đến thời điểm này chính là lúc để Việt Nam phát triển bùng nổ.
